Een aantal maanden geleden woonde ik een workshop bij van Joe Dispenza. In een zaal met 1500 geïnteresseerden begon hij zijn workshop met een uitnodiging aan het publiek: “wendt je tot de persoon naast je en zeg tegen hem of haar: ik ben een geweldig persoon, ik ben zo goed en fantastisch, ik ben geniaal”.

Ineens veranderde de stemming in de zaal. De stilte van het wachten op wat ging komen veranderde in rumoer. Overal werd geschuifeld, mensen keerden zich om in de stoelen en de overgrote meerderheid voerde zijn impliciete uitnodiging direct uit. Ik keerde mij tot mijn metgezel en.....

Regelmatig krijg ik de vraag wat de oorzaak van een burn-out is en mijn antwoord is steevast: “Angst.” Dat roept enige onbegrip op. Want, zijn wij dan bang? Hebben wij dan angsten? Ja, iedereen heeft angsten, in diverse soorten, maten, vormen en hoedanigheden. Maar, krijg ik daar dan een burn-out van? Ja, want angst laat jou de gevaren van het leven zien en daardoor bouw je stress op en één van de gevolgen van stress kan een burn-out zijn. Stress heeft nog veel meer gevolgen en een burn-out is er slechts één van, maar wel de meest aansprekende, omdat daar een directe link gelegd wordt met .....

Wij denken dat trauma’s heftige gebeurtenissen zijn die je onverwacht overkomen en die hevige reacties oproepen. Maar er zijn vele andere soorten trauma’s. Trauma’s zijn er in soorten en maten, grote en kleine. Onze gedachten gaan altijd uit naar de traumatische ervaringen van militairen in oorlogsgebieden, de ervaringen van politie-agenten, brandweermannen en ambulance-personeel, maar het zijn vaak de kleine trauma’s die wij als kind opdoen die de rest van ons leven bepalen. Die kleine trauma’s zijn vaak de oorzaak van een leven vol .....

Vanochtend was het weer zover. Harry stuurde een appje met het voorstel om even een bakkie pleur weg te slobberen. Dat waren niet zijn woorden, maar de strekking was duidelijk, er moest gepraat worden. Harry en ik doen dat vaker, gewoon even ontsnappen aan de dagelijkse routine en even bijpraten. Het gaat dan uiteindelijk toch wel weer over het werk, ook al voelt het niet zo. Maar er zijn altijd wel een paar pijnpuntjes op werkgebied op te lossen dus niets beter dan dit buiten de werkomgeving te doen met een heerlijke kop koffie. Zeer ontspannen gesprekken zijn het met Harry, gewoon over de dingen des levens. Niet moeilijk, gewoon ontspannen. Voor velen van ons voelt dat als niets doen. En dan voelen we ons soms zo schuldig. Want niets doen is een zonde. Wat moeten die anderen wel van me denken dat ik niets doe. Ze zullen me wel lui vinden. Want ik zit hier ten slotte op het terras, terwijl ze me op kantoor wel zullen missen. En als ze me zouden zien zitten, dan .....

We leven volledig in het verleden, omdat de toekomst die we zien en maken altijd is gebaseerd op ons verleden. In het verleden hebben we systemen geleerd die bepalen hoe wij het beste kunnen reageren op bepaalde situaties. En hoe vervelend het soms ook is: wat wij als kind hebben geleerd blijven we ons hele leven toepassen. Vandaag reageren we net zoals gisteren en zoals we altijd hebben gereageerd op bepaalde situaties. En wanneer we altijd hetzelfde gedrag vertonen, krijgen we ook datgene wat we altijd hebben gekregen. Eigenlijk doen we dagelijks niets anders dan ons verleden verlengen. Ongeacht welke prachtige plannen we hebben voor onze toekomst of......

Je weet het zeker. Je bent niet goed genoeg. Je kunt het niet. Mensen vinden je niet leuk. Men doorziet jou. Iedereen weet, zoals jij dat weet, dat je eigenlijk niet zo slim bent en natuurlijk weet je zeker dat het iedereen verbaast dat je deze baan hebt, want eigenlijk ben je er niet zo goed in. En natuurlijk weet je ook dat niemand jou die nieuwe functie gunt. Je weet het allemaal. In jouw hoofd is er geen ruimte voor iets anders dan deze volledige waarheid. En dat het waar is, dat is wel duidelijk. Kijk maar eens hoe ze me soms aankijken en luister maar eens naar wat ze tegen me zeggen. Ik ben het ook gewoon niet waard want ik kan ook niet zoveel en slim ben ik al helemaal niet. En ik zeg altijd van die stomme dingen. Daarom houd ik me maar stil, ook wanneer ze me aanvallen tijdens een vergadering. Dan weet ik gewoon niet wat ik moet zeggen want dan zeg ik toch stomme dingen. Deze gedachten maken je ongelukkig, zelfs doodongelukkig. En je weet dat je er niets aan.....

Je hebt niet zomaar een burn-out. Daar gaan jaren van chronische stress aan vooraf. Dat heeft alles te maken met onze grote weerstandsvermogen. We kunnen blijkbaar heel veel shit en stress aan voordat de ultieme uitkomst (de burn-out) zich aandient. Sommigen krijgen zelfs nooit een burn-out of leven er volledig aan voorbij of eindigen in een depressie. Er is geen enkele wetmatigheid die kan voorspellen hoe lang het zal duren voordat je een burn-out zult krijgen. Maar, de weg er naar toe is lang, heel erg lang. En de grote vraag is wat erger is, de burn-out òf .....

Je gevoel volgen, het klinkt zo gemakkelijk, maar niets is moeilijker dan dat. Als je veel stress ervaart raak je op een gegeven moment je echte gevoel kwijt. Je weet niet meer wat je voelt, je weet niet meer wat je echt diep van binnen wilt. Het enige dat je weet is dat je door moet. Onder het mom van “hart voor de zaak” ben je “hard voor jezelf”. Je gaat maar door en steeds maar door. Want ondanks dat je zoveel hart voor de zaak hebt hangt er privé ook nogal wat van af. Het huis dat zwaar in de hypotheek zit, kinderen die duurder en duurder worden, de vakantie die jouw gezin zo verdient, het liefst buiten Nederland. En maar doorgaan met hard werken en geld verdienen. Zo lang .....

In de dagelijkse praktijk van werken en leven praat ik regelmatig met mensen over stress en steeds hoor ik van hen wat stress is. Nagenoeg iedereen ‘weet’ dat stress drukte in je hoofd is. Dat is blijkbaar een feit. Feit is ook dat ze vroeger wel stress hadden, maar dat is gelukkig weg. Ander feit is dat het vooral aan de omstandigheden ligt waardoor iemand stress heeft. En dan hebben we ook nog de goede stress waardoor je lekker hard en geconcentreerd gaat werken: de gezonde stress. Helaas kan ik die definitie van stress en de gedachten daarover niet onderschrijven. Was het maar zo eenvoudig, dan .....

Wij worden gestuurd door onze emoties, altijd en overal. Er is in jouw leven zoveel gebeurd en dat heeft sporen nagelaten. De emoties die zijn blijven kleven aan jouw ervaringen bepalen hoe jij nu reageert op de wereld. Je denkt dat je alles denkt, maar het zijn jouw emoties die jou laten denken wat je denkt. Jij reageert slechts op jouw eigen emoties die zijn opgeslagen in jouw lijf. En wat die emoties jou laten denken is gebaseerd op jouw verleden. Jouw verleden waar al die emoties als vanzelf......

Een tijdje geleden zocht Wim hulp bij mij. We bespraken zijn angst om zichzelf te tonen. Hij durft niet naar buiten te treden met zijn ideeën. Een presentatie geven op het werk boezemt hem zoveel angst in dat hij een week van te voren al van slag is. Op het eerste oog onbegrijpelijk want Wim is een geleerd man met originele ideeën en iedereen zou aan zijn lippen hangen wanneer hij een presentatie zou geven. Maar die afgrijselijke angst van hem. En die angst kent vele vormen. Hij is bang dat hij het verhaal niet duidelijk kan overbrengen, dat mensen vragen stellen waar hij geen antwoord op heeft, dat hij onvoldoende kennis heeft, dat mensen hem zullen.....

Gisteren had ik een lunch-afspraak met Kees en hij vertelde mij dat hij een aantal jaren geleden een burn-out had gehad en dat hij dat achteraf beschouwt als een cadeau. Voor hem was dit een geweldig leermoment. Een levensles om de zaken anders te doen. En hij heeft het anders gedaan en doet het nog steeds anders. De kans dat Kees ooit weer een burn-out zal krijgen acht ik zeer klein. Ik was het volledig met hem eens. Achteraf was mijn burn-out het grootste cadeau dat ik ooit kreeg. Gemakkelijk praten als je het .....

Jolanda is een leuke vrouw. Je kunt een goed gesprek met haar hebben, ze weet zich staande te houden in een management-functie in een organisatie die al jaren een heel dynamisch karakter heeft. En toch heeft ze één groot probleem die haar meer en meer parten speelt. Ze heeft voortdurend het gevoel dat ze zich zelf moet bewijzen. Zie mij dan, ik kan het wel. Kijk dan hoe ik het doe, dat is toch goed? Zie je dan niet dat ik dit beter doe dan mijn collega? Waarom is het dan nooit genoeg wat ik doe? Waarom geeft iedereen mij dan het gevoel dat ik niet goed genoeg ben? Dat het nooit genoeg is wat ik doe?

Als je met haar praat voel je haar onmacht. Haar onmacht om zichzelf te bewijzen, want ze is toch wel goed genoeg? Dit heeft bij haar zelfs geleid tot depressieve nijgingen en vooral depressieve gedachten en gevoelens. Ze zit verstrikt in een voortdurend gevoel dat ze het niet waard is, dat het logisch is dat anderen haar niet waarderen. Hoe vaak ze ook te horen krijgt dat ze goed genoeg is, hoeveel complimenten ze ook krijgt voor zaken die ze heeft gedaan, het zit niet in haar geloofssysteem om het te zien voor wat het is. Ze kan de complimenten niet zien omdat ze er zo diep van..... 

Harry heeft geweldige ideeën. Hij weet hoe je de zaken beter kunt organiseren. Hij ziet mogelijkheden om het werk gemakkelijker te maken. Maar niemand luistert naar hem. Niemand is geïnteresseerd in zijn ideeën. Hij is een bescheiden man die zijn mening nooit aan anderen opdringt. Hij is een vat vol ideeën waar niemand iets mee doet, terwijl een redelijke buitenstaander kan zien dat het goede ideeën zijn en dat Harry verre van gek is. Een heldere vent met de blik naar voren, integer en slim. In elk bedrijf wordt je gestimuleerd om out-of-the-box te denken en Harry kan dat als geen ander, maar vervolgens doet niemand iets met zijn ideeën. Hij krijgt niet eens te horen dat het geen goede ideeën zijn. Een beetje beschroomd vroeg hij mij hoe het toch mogelijk is dat hij zijn ideeën niet voor het voetlicht krijgt. Waarom niemand naar zijn mening vraagt wanneer......

Petra heeft haar hele boekenkast vol staan met zelfhulpboeken. Meters boeken vullen haar planken. Alle boeken heeft ze gelezen en meer dan eens. Want ze weet dat ze niet gelukkig is en ze moet heel hard werken om gelukkig te worden. Ze voelt zich niet goed genoeg, komt altijd in situaties waarbij ze pas later weet wat ze had moeten zeggen. Ze wordt altijd door iedereen overruled en kan nooit haar mening ventileren omdat ze altijd onder de indruk is van de mensen waar ze mee praat. Pas als ze boos is geeft ze haar ongezouten mening, maar die wordt dan heel emotioneel geuit zodat ze het gevoel heeft .....