Mijn mooiste cadeau was een burn-out

september 2020

Gisteren had ik een lunch-afspraak met Kees en hij vertelde mij dat hij een aantal jaren geleden een burn-out had gehad en dat hij dat achteraf beschouwt als een cadeau. Voor hem was dit een geweldig leermoment. Een levensles om de zaken anders te doen. En hij heeft het anders gedaan en doet het nog steeds anders. De kans dat Kees ooit weer een burn-out zal krijgen acht ik zeer klein. Ik was het volledig met hem eens. Achteraf was mijn burn-out het grootste cadeau dat ik ooit kreeg. Gemakkelijk praten als je het hebt overwonnen en er sterker uit bent gekomen dan je ooit geweest bent. Klopt, dat is gemakkelijk praten en toen ik er in zat heb ik de meest zwarte periode in mijn leven meegemaakt. Die jaren van pesten op scholen was er niets bij, de ongelukkige momenten in mijn jeugd verbleekten bij de burn-out. Het was verschrikkelijk toen ik er middenin zat.


niemand kon mij helpen.


Wat ik vooral vreselijk vond was dat niemand mij kon helpen. De huisarts stelde de diagnose, gaf me een anti-pieker-pil en gaf mij in overweging dat een psycholoog een optie was. De psycholoog stelde dezelfde diagnose en wist me vervolgens in de gesprekken haarfijn uit te leggen hoe ik die burn-out had opgedaan en vervolgens vroeg hij me telkenmale hoe ik mij voelde. De bedrijfsmaatschappelijk werker was enorm empatisch en vond het heel triest hoe het allemaal was gegaan en zo zonde dat ik in deze situatie zat. De coach die ik ook maar had ingeschakeld had vroeg me voortdurend hoe ik het anders had kunnen aanpakken. Dan was er nog de bedrijfsarts die slechts probeerde mij zo snel mogelijk aan het werk te krijgen “anders wordt de drempel zo hoog….” Er was één grote overeenkomst in hun adviezen: ik moest vooral gaan sporten en leuke dingen doen. Alsof ik daar zin aan had! Ik zat middenin een burn-out en dan bestaan leuke dingen niet. En ik was zo moe dat ik amper het ene been voor het andere kon krijgen, laat staan dat ik ging sporten. Ik had geluk, want de combinatie van mijn karakter en opvoeding hebben ervoor gezorgd dat ik een weg heb gevonden uit de burn-out en het verbaasde mij hoe relatief snel dat ging. Het was dus mogelijk om snel een burn-out te overwinnen en de zekerheid te hebben dat het je nooit meer zal overkomen. Het was een openbaring voor mij.


ik was een schuldige escapist en een perfectionistische slachtoffer.


In mijn leven voor de burn-out was ik een enorme escapist geworden. Ik deed of ellende niet bestond. In financieel onzekere tijden (en die had ik er veel) opende ik de blauwe enveloppen van de belastingdienst niet eens. Ik deed of het niet bestond.

Vervolgens gaf ik iedereen de schuld van mijn ongelukkig leven en de stress op het werk. De omgeving, mijn vrouw, mijn baas, het bedrijf, de regering. Iedereen was schuldig behalve ik. En als je creatief bent is er altijd een schuldige te vinden. Ik was slechts slachtoffer. Ik overschreeuwde mijzelf voortdurend. “Natuurlijk kan ik dat.”, “Kom maar, zoveel te meer werk, zoveel te beter.”, “Wat, kun je dat niet? Laat mij maar, doe ik het even.”. Aan de andere kant vluchtte ik voor verantwoordelijkheden. Als het enigszins kon deed ik het niet en mijn leven bestond vlak voor de burn-out meer uit het het verzinnen van redenen waarom iets niet gedaan was dan het doen van mijn werk. Een enorme control-freak was ik ook. Ik controleerde alles meermalen want stel je voor dat het niet goed was. Iedere manager weet dat zoveel te meer je op het detail vestigt zoveel te meer stress je hebt omdat je het geheel niet meer overziet. Maar ik gaf mij er volledig aan over. Micro-managen en control-freaken van vroeg tot laat.



Toen ik eindelijk besefte dat ik zelf volledig schuldig was aan mijn eigen burn-out en dat ik daar niemand bij nodig heb gehad om het te veroorzaken, pas toen was ik er snel weer uit. Wat was ik gelukkig dat ik de burn-out heb overwonnen, maar het ging niet zonder slag of stoot en de slagen en stoten waren vooral de erkenning dat ik het bij mezelf moest zoeken. Dat was me wel verteld door de psycholoog en de coach, maar dan moet het ook nog eens bezinken en dat duurde bij mij lang, heel lang. Ik moest erkennen dat ik de burn-out zelf had veroorzaakt. Iedereen veroorzaakt zijn eigen burn-out. Ook al denk je dat het aan een ander ligt, ook al denk je dat de targets die je moet halen te hoog zijn, ook al wordt er zoveel van je verwacht, het is altijd jouw verantwoordelijkheid om er gehoor aan te geven. Ja, hoor ik mensen zeggen: “Dat is gemakkelijk praten, maar straks raak ik mijn baan kwijt als ik het niet doe. Als ik niet die targets haal, als ik niet doe wat mijn baas van mij verwacht. Dat kan mij mijn baan kosten.”


ik had mijn eigen burn-out veroorzaakt.

niets is zo erg als een burn-out


Ik ben het eens met al deze argumenten. Dat kan gevolgen hebben, maar de gevolgen zijn vast en zeker niet zo erg als een levenlang in stress verkeren en wachten op die onvermijdelijke burn-out. Elke keuze heeft gevolgen, maar elke keuze die je wegleidt van een burn-out is altijd te verkiezen boven een keuze vanuit de angst om je baan te verliezen. Of de angst om je partner pijn te doen. Of de angst om…….. Het is een cliché maar gezondheid gaat boven alles. Ik heb aan den lijve ondervonden welke ziektebeelden ik ontwikkelde in mijn leven voor de burn-out. Nu, jaren na mijn burn-out kan ik mij behalve een enkele verkoudheid niet herinneren ziek te zijn geweest. Geen slapeloze nachten meer, geen gepieker dat je wakker houdt, geen stijve spieren, geen zere nek, geen maagklachten meer, de darmklachten volledig verdwenen, ontelbare kilo's lichter, geen keelpijn meer, geen hartkloppingen meer. Een leven zonder stress is altijd te verkiezen boven een leven in stress.


herken de signalen en doe er wat mee.


Herken de signalen van stress. Denk niet dat drukte en spanning op het werk stress is. Stress uit zich lichamelijk, altijd. Luister naar de signalen van je lichaam. Heb je slapeloze nachten? Stijve spieren? Pijn in je schouders? Maagklachten? Irritaties in je lichaam waarvan je niet weet waar het vandaag komt? Ga eens bij je zelf na of er wellicht sprake is van stress. De lijst van lichamelijke klachten die door stress worden veroorzaakt is enorm lang. De WHO (World Health Organization) heeft een aantal jaren geleden al becijferd dat 95% van alle ziekten in de westerse wereld door stress wordt veroorzaakt. En als je weet wat stress met je doet is dat logisch, want stress vreet aan je immuunsysteem en zonder een goed werkend immuunsysteem wordt je ziek. Ik was te stoer om toe te geven dat het water mij over de voeten liep. Zelfs zo stoer dat ik het volledig ontkende. Wees eens lief voor jezelf en geef toe dat het af en toe te veel is. Vraag om hulp. Bespreek het met je partner, vrienden, leidinggevende. Blijf niet rondlopen met je stress, want stress is de garantie op een ongelukkig leven.

Pas toen ik lief werd naar mezelf en mezelf niet meer verweet dat ik het zelf had gedaan was de oplossing zo dichtbij. Dat was het begin van een snel herstel. Gun jezelf dat je lief bent voor jezelf en gaat onderzoeken of je inderdaad last hebt van stress.