Stress - de mythe!

november 2020

In de dagelijkse praktijk van werken en leven praat ik regelmatig met mensen over stress en steeds hoor ik van hen wat stress is. Nagenoeg iedereen ‘weet’ dat stress drukte in je hoofd is. Dat is blijkbaar een feit. Feit is ook dat ze vroeger wel stress hadden, maar dat is gelukkig weg. Ander feit is dat het vooral aan de omstandigheden ligt waardoor iemand stress heeft. En dan hebben we ook nog de goede stress waardoor je lekker hard en geconcentreerd gaat werken: de gezonde stress. Helaas kan ik die definitie van stress en de gedachten daarover niet onderschrijven. Was het maar zo eenvoudig, dan was stress niet volksziekte nummer één geworden.


drukte en spanning is alleen maar drukte en spanning


In een grijs verleden keek ik veel natuurfilms van de Engelse natuurfilmer David Attenborough en in één van zijn films over de insectenwereld kwam de sluipwesp aan bod. Dit beest legt zijn eitjes in een rups die hij voor dit doel verdooft met zijn gif. Vervolgens komen de eitjes uit en doen de larven zich te goed aan de ingewanden van de arme rups, die levend en wel, van binnenuit wordt opgevreten. Het is nog maar de vraag of de rups beseft wat er aan de hand is. Dat arme beest heeft geen referentiekader van een normaal leven en is ook nog eens verdoofd. Wanneer de larven volgroeid zijn en veranderen in jonge sluipwespen laten ze het karkas van de rups voor wat het is en vliegen uit om zelf hun eitjes te leggen in een andere argeloze rups.

Helaas is chronische stress heel goed te vergelijken met die argeloze rups. Je beseft niet dat je in de greep bent van je eigen sluipwesp die chronische stress heet. Na verloop van tijd ontstaan steeds meer lichamelijke klachten en je legt de link met de chronische stress niet. Je denkt dat het normaal is dat je zo leeft, totdat het te laat is.


chronische stress maakt je ziek


De symptomen van chronische stress uiten zich vaak in lichamelijk en mentale klachten. De stress kan jaren woekeren voordat de eerste klachten zich openbaren, maar de klachten komen! Voor mijn burnout had ik enorm veel lichamelijke klachten waarvoor ik menig dokter en specialist heb bezocht en nooit kon een directe aanleiding gevonden worden voor de klachten. Ik had altijd pijn in mijn rug, had een enorme maagzweer waar ik ladingen medicijnen voor slikte, ik had altijd last van mijn nek en schouders, mijn gewrichten zaten vol met onverklaarbare pijnen en ontstekingen, ik had last van mijn darmen, ik sliep nagenoeg niet, ik ben een aantal keren mijn stem kwijtgeraakt door chronische ontstekingen, ik was om de haverklap verkouden of kreeg griep. En dat waren alleen nog maar een paar van mijn lichamelijke problemen. Nooit heb ik de relatie gelegd met stress, totdat de burnout mij dwong een stap terug te doen.


stress en immuniteit zijn omgekeerd evenredig


Chronische stress wordt veroorzaakt door cortisol en zoveel te meer cortisol in je systeem zit, zoveel te slechter je immuunsysteem werkt, waardoor je vatbaar bent voor ziektes. Gelukkig zijn wij allen in het bezit van een prachtig instrument dat goed voor ons zorgt: ons lichaam. Daardoor kan het jaren duren voordat de fysieke klachten zich openbaren, maar op enig moment komen ze. Wij zijn gewend om met alle klachten naar een huisarts of specialist te gaan die ons medicijnen voorschrijft in de hoop dat de symptomen verdwijnen. Helaas is het niet meer dan dat: symptoombestrijding. Helaas wordt nog veel te weinig de link gelegd met chronische stress, ondanks dat de WHO al becijferd heeft dat 60 tot 80% van onze ziektes wordt veroorzaakt door stress. Blijft natuurlijk de vraag wat die chronische stress dan veroorzaakt.


angst is de startmotor van chronische stress


Daar is slechts één antwoord op: ANGST. Angst in allerlei vormen en maten. En daar duikt direct het probleem op: het vraagt veel van je eigen vermogen je eigen angsten te herkennen. Het vraagt nog meer van jezelf om te onderkennen dat jouw angsten jou sturen, dat je jouw leven inricht om die angsten maar niet te voelen. En helaas: angst is de startmotor van chronische stress. Die angsten horen zo bij ons dat we zijn gaan geloven dat we geen angsten hebben en dat dit is wie we zijn, maar wat zou het mooi zijn wanneer je je angsten wel zou onderkennen. Het blijkt dat 95% van ons bang is om niet goed genoeg te zijn òf bang is er niet bij te horen òf zich hevige zorgen maakt om wat anderen van hen vinden òf bang is te falen. En vaak hebben we last van àl deze angsten.


vechten tegen jezelf kent maar één verliezer


Ik was jarenlang te stoer om toe te geven dat ik volledig geleefd werd door mijn angsten. De angsten die zorgden voor enorm beperkende en belemmerende gedachten-patronen. Uiteindelijk dreven jaren van ontkenning van mijn angsten, en mij naar iedereen bewijzen, mij rechtstreeks in de armen van een enorme burn-out. Uiteindelijk vecht je alleen tegen jezelf en dat gevecht heb ik verloren, getuige mijn enorme burn-out. Vechten tegen jezelf kent maar één verliezer: jij.

Ga eens bij jezelf te rade en ontdek welke angsten en belemmerende gedachten(patronen) jij hebt? Bespreek het met je partner, vrienden, leidinggevende. Blijf er niet mee rondlopen, want dat geeft heel veel stress. De stress wordt chronisch en dat torpedeert jouw immuunsysteem wat resulteert in een leven met mentale en lichamelijke problemen.

Pas toen ik mijn eigen angsten had ontdekt en die begon op te lossen merkte ik dat de burnout langzaam verdween uit mijn leven. Want zonder die belemmerende gedachtenpatronen en angsten ban je de chronische stress uit. Mijn lichamelijke en mentale klachten werden minder en minder totdat ze niet meer bestonden.

Gun jezelf dat je lief bent voor jezelf en ga op een interne ontdekkingstocht en realiseer je dat 95% van jouw angsten niet reëel zijn, ook al voelen ze zo.