Van faalangst naar burn-out.

november 2020

Harry heeft geweldige ideeën. Hij weet hoe je de zaken beter kunt organiseren. Hij ziet mogelijkheden om het werk gemakkelijker te maken. Maar niemand luistert naar hem. Niemand is geïnteresseerd in zijn ideeën. Hij is een bescheiden man die zijn mening nooit aan anderen opdringt. Hij is een vat vol ideeën waar niemand iets mee doet, terwijl een redelijke buitenstaander kan zien dat het goede ideeën zijn en dat Harry verre van gek is. Een heldere vent met de blik naar voren, integer en slim. In elk bedrijf wordt je gestimuleerd om out-of-the-box te denken en Harry kan dat als geen ander, maar vervolgens doet niemand iets met zijn ideeën. Hij krijgt niet eens te horen dat het geen goede ideeën zijn. Een beetje beschroomd vroeg hij mij hoe het toch mogelijk is dat hij zijn ideeën niet voor het voetlicht krijgt. Waarom niemand naar zijn mening vraagt wanneer er zich weer een probleem voordoet op het werk. En wanneer hij al aangeeft dat hij ideeën heeft om dit probleem op te lossen, dan luistert niemand. Nou ja, niemand? Die manager die het dan een aantal weken later als zijn eigen oplossing presenteert, waarop iedereen dan ontzettend enthousiast reageert. Het frustreert Harry enorm. Hij voelt zich overbodig en van de weeromstuit houdt hij zich tegenwoordig stil en doet wat van hem verwacht wordt en meer ook niet. Het gebeurde hem bij elke werkgever waar hij ooit werkte. Ook bij de vorige werkgever waar hij noodgedwongen moest vertrekken omdat hij in een geweldige burn-out terecht kwam. Omdat hij zo bang is weer in een burn-out te belanden vroeg hij of ik hem wilde helpen.


wanneer val ik door de mand?


Harry blijkt een geweldige faalangst te hebben. Hij is bang dat hij niets kan, dat hij niet van de gebaande paden af mag wijken omdat het dan natuurlijk toch mis gaat. Dat hij uiteindelijk toch wel door de mand zal vallen en dat het toch niet zoveel voorstelt wat hij doet. Dat hij door de mand zal vallen is wel duidelijk. De grote vraag is alleen wanneer. Hij is zo bang voor het oordeel van anderen, dat zij hem neer zullen halen, omdat alles dat hij aanpakt toch gedoemd is te mislukken. Daarom duikt hij ook altijd weg wanneer iemand een presentatie moet geven, want hij is zo bang voor het oordeel van anderen dat hij er niet aan moet denken een presentatie te geven. Hij volgt studie op studie, want als je maar genoeg kennis hebt, dan komt het wel goed en doe je de dingen goed en kan niemand er iets over zeggen. Maar, hoeveel Harry ook studeert, hoeveel certificaten en getuigschriften hij ook haalt, de faalangst blijft en geen enkele studie heeft er ooit toe geleid dat hij zich beter voelde.


faalangst geeft enorm veel stress


Faalangst is één van de grootste oorzaken van stress. Het zorgt ervoor dat je jouw omgeving als vijandig ziet en overal gevaren ziet. Die gevaren zijn er natuurlijk niet echt. Je creëert ze alleen maar in jouw hoofd, gebaseerd op jouw overtuiging dat alles wat jij doet toch wel weer fout zal gaan. Door deze stress worden allerlei stress-hormonen, waaronder cortisol, door jouw lijf gepompt en als direct gevolg daarvan gaat jouw immuunsysteem onderuit. Je ontwikkelt allerlei aandoeningen en ziektes. Je slaapt slechter, je piekert je suf om een oplossing te vinden, je bent vaker verkouden, je krijgt hoofd- en spierpijn en je kunt je niet meer ontspannen. Het meest fnuikende van deze stress is nog wel dat je het niet eens herkent als stress. De enige symptomen zijn dat je je slechter en slechter gaat voelen.

Uiteindelijk besef je meer en meer dat je je diep ongelukkig voelt. Een ongelukkig leven op alle fronten, zowel op het werk, als privé. En als je die faalangst niet oplost, zal de stress zich alleen maar verdiepen en verergeren, omdat je meer en meer overtuigd raakt van het feit dat jij het niet kunt, dat je een keer door de mand zult vallen en dat mensen zich echt gaan realiseren dat je het echt niet kunt. Het is een wonder dat je nog enigszins presteert. Je voelt je slechter en slechter en bij alles zoek je ongewild bevestiging van jouw diepste overtuiging dat je het inderdaad niet kunt. Dat wordt ook keer op keer bevestigd, denk je. En je denkt het niet alleen, het is ook daadwerkelijk zo, omdat de stress jou slechter laat presteren. Je zit gevangen in jouw angst en het lijkt of die gevangenis kleiner en kleiner wordt. Zelfs zo klein dat er geen uitweg meer mogelijk lijkt. Had je maar een ijzerzaag om die tralies door te zagen. Maar, ook al had je de sleutel van die gevangenis in handen, je zou het niet herkennen en niet weten wat je er mee zou moeten doen. Je bent op weg naar een burn-out.


faalangst, volksvijand nummer één?


Faalangst ontstaat in je vroege jeugd waar je leert aan het sociaal verkeer deel te nemen en de individuele oorzaken zijn legio. Het kan zijn dat je als kind geen waardering hebt gekregen voor jouw ideeën. Het kan zijn dat je nooit een complimentje hebt gekregen van je ouders. Het kan zijn dat je broer of zus altijd veel beter was dan jij. Het kan zijn dat je nooit enige waardering hebt gekregen. Het kan zijn dat je het gevoel hebt ontwikkeld dat je ouders niet voldoende van je hielden omdat je niet goed genoeg was. De oorzaken kunnen zo divers zijn en zo verschrikkelijk van elkaar verschillen van persoon tot persoon. Vaak is het niet eens zo groot en is er geen sprake van een daadwerkelijke trauma. Het is gewoon jouw gevoel dat jij hebt ontwikkeld als kind en waar je vervolgens de rest van je leven last van hebt. En het meest vervelendste van alles is dat je er helemaal naast kan zitten. Misschien ben je enorm gewaardeerd door je ouders, het kan zijn dat jij de grote broer of zus was die heel veel dingen goed deed, het kan zijn dat je ouders heel blij met je waren, maar toch….. zodra jij de overtuiging hebt dat je niets goed kunt doen of dat je niet goed genoeg bent, krijg je dat er niet meer uit. Jij legt alles dat jou overkomt langs jouw eigen lat van de faalangst en alles lijkt dan een bevestiging van wat je zelf al weet: dat je niet goed genoeg bent. Als je al complimenten krijgt herken je ze niet als zodanig. En als je een compliment al als zodanig herkent, dan geloof je er niet in, want de gever van het compliment zal wel een onderliggende reden hebben om jou een compliment te geven.


het is een kleine stap van faalangst naar burn-out


En steeds is er die stress, die stress die voortduurt en chronische vormen heeft aangenomen. Faalangst is één van de grootste oorzaken van stress. En die stress geeft grote problemen, zowel fysiek, als mentaal, als emotioneel. Je presteert slecht(er), je kunt niet meer ontspannen, je voelt je radeloos en machteloos, je vraagt je af of het allemaal nog nut heeft. Een diepgeworteld gevoel van hulpeloosheid maakt je van zich meester en je sleept je door de dagen en elke dag voel je je moe, zó moe. Eigenlijk ben je niet alleen jezelf tot last, maar ook je partner en je werkgever. En je weet niet hoe je moet ontsnappen uit deze vicieuze cirkel van je steeds slechter voelen. En elke dag bevestig je aan jezelf dat je het echt niet kunt en dat je ongetwijfeld door de mand zult vallen. En wat erger is: door de stress presteer je steeds slechter en bevestig je aan jezelf dat je het inderdaad niet kunt. Jouw angst om te falen wordt vanzelf een keer bewaarheid! En dan blijkt dat het een kleine stap is van faalangst naar burn-out.


een burn-out heb je niet alleen


Wanneer jij zoveel chronische stress hebt zijn er heel veel gedupeerden. In de eerste plaats jijzelf, want jij draagt die last met je mee en je voelt je ellendig. Je hebt allerlei klachten zonder een directe aanwijsbare reden en je voelt je steeds slechter. Ergens weet je dat het anders moet en misschien ook wel anders kan, maar je ziet de dingen niet meer helder. Je weet niet hoe het op te lossen. En je wordt steeds ongelukkiger en zieker.

In de tweede plaats je partner en je kinderen, die echt wel merken dat er iets met je aan de hand is. Je houdt je meer afzijdig en wanneer je thuis komt van je werk val je eigenlijk direct in slaap omdat je zo moe bent. Je laat beslissingen over aan je partner of je kinderen en je hebt eigenlijk geen eigen mening meer. Je hoort er niet meer volledig bij en wilt eigenlijk alleen nog maar met rust gelaten worden. In de derde plaats jouw werkgever, die last van jou begint te krijgen omdat jij ver beneden peil opereert. Wanneer jouw werkgever jouw echte potentieel zou kennen en benutten, dan zou dat heel erg goed zijn voor het bedrijf. En wanneer je uitvalt met een burn-out is dat verschrikkelijk kostbaar, want gemiddeld zit iemand met een burn-out 7 maanden ziek thuis. Gemiddeld kost een burn-out zo’n € 60.000, nog afgezien van de kosten van vervanging.


heb jij het ook?


Herken je bij jezelf ook dat je faalangst hebt? Wil je net als Harry geholpen worden bij het overwinnen daarvan? Besef je dat je veel stress hebt? Heb je veel lichamelijke aandoeningen? Slaap je slecht of pieker je veel? Bedenk dan dat de oorzaak wel eens gelegen kan zijn in stress. En dat faalangst een zeer grote aanjager is van jouw stress.

Met Harry gaat het inmiddels goed. Hij heeft het traject van 8 weken succesvol afgerond en kan zich niet meer voorstellen dat hij zo’n geweldige faalangst had. In zijn nieuwe leven voelt hij zich tevreden met zichzelf. De kans op een burn-out is voor altijd verdwenen uit zijn leven. Hij krijgt de credits voor wat hij doet en de mening van anderen doet er voor hem niet meer toe. Hij heeft zijn faalangst volledig overwonnen.